„Ojczym traktuje mnie jak darmozjada. Ma mi za złe, że studiuję, zamiast wziąć się za robotę”

Stół w naszej kuchni był niewielki, z poobijanym blatem i dwoma niedopasowanymi krzesłami. Wiesiek, mój ojczym, zawsze siadał przy oknie – jakby chciał mieć wgląd w cały blok, a jednocześnie czuwać nad wszystkim, co działo się przy stole. Matka po drugiej stronie, ja – tam, gdzie zostało miejsce. Niby razem, ale każdy osobno. Cisza zwykle była pierwsza – taka, co boli w uszach, wypełnia przestrzeń między dźwiękiem łyżki a westchnieniem.

– I jak tam twoja wielka psychologia? – zagaił Wiesiek.

Wiedziałam, że to tylko początek. Słowa, które wkrótce padną, już wisiały w powietrzu.

– Tylko siedzisz, czytasz, śpisz. A rachunki to same się płacą?

Nie patrzyłam na niego. Wbiłam wzrok w ziemniaki. Były rozgotowane, lekko zimne. Takie same jak atmosfera między nami.

– Wiesiek, odpuść – mruknęła matka.

Ale nigdy mnie nie broniła. Nigdy naprawdę. Byłam tylko zbędnym gościem we własnym domu. Darmozjadem. Problemem. I wtedy, po raz pierwszy, pomyślałam nie o tym, jak przetrwać. Tylko o tym, jak się stąd wyrwać. Naprawdę. Na zawsze.

Nie chcę skończyć jak wy

– Uważasz, że tylko jem za wasze pieniądze, tak? – powiedziałam przez zaciśnięte zęby.

Wiesiek spojrzał na mnie znad talerza, mlaszcząc głośno, jakby specjalnie.

– A nie? – rzucił, oblizując łyżkę. – Ty byś się do roboty wzięła, a nie tylko studiowała i studiowała. Co z tego masz?

– Spokój, Wiesiek – wtrąciła matka, ale jej głos był słaby, jakby wypowiedziany z przyzwyczajenia, nie z potrzeby obrony.

– Nie, Bożena, bo to trzeba w końcu powiedzieć – ciągnął dalej. – Nawet do lodówki nie dołoży!

– Studiuję! – krzyknęłam, czując, jak coś mi pęka w środku. – Studiuję, bo chcę mieć normalne życie! Nie chcę skończyć jak wy!

Matka zbladła. Wiesiek odłożył łyżkę.

– Może lepiej by było, gdybym nie była waszym problemem w ogóle – dodałam ciszej.

Coś w tej ciszy się zmieniło. Wiesiek wstał, bez słowa. Buty skrzypnęły na kafelkach. Wyszedł z kuchni, nie odwracając się. Zostałam z matką, która tylko patrzyła w talerz. Łzy napływały mi do oczu.

– Dlaczego on zareagował tak dziwnie? – zapytałam po chwili.

– Nie wiem, Justyna. Nie wiem – odpowiedziała. Ale głos jej zadrżał. I wtedy już wiedziałam, że kłamie.

Nie wszystko musisz wiedzieć

Zostałyśmy same. Cisza znów wpełzła do kuchni, ale tym razem była inna. Cięższa.

– Co się z nim dzieje? – zapytałam ostro, nie kryjąc w głosie podejrzeń. – Dlaczego tak zareagował?

Matka zaczęła sprzątać talerze. Za szybko. Zbyt gorączkowo. Jeden z nich zgrzytnął o drugi, niemal się tłukąc.

– Zostaw to. Powiedz mi prawdę – nalegałam, stając między nią a zlewem.

– Justyna, ja nie mam teraz siły – powiedziała, omijając mnie wzrokiem. – To nie twoja sprawa.

– Nie moja?! – podniosłam głos. – Mieszkam tu, żyję w tym domu i mam znosić jego fochy, jego wybuchy, jego… jego dziwne przytyki?!

W końcu spojrzała mi w oczy. Zmęczone, jakby starsze o dziesięć lat.

– Nie wszystko musisz wiedzieć – rzuciła.

– Nie przestanę! Albo mi powiesz, co się dzieje, albo znikam stąd na dobre. Przysięgam.

Zamarła. Przez chwilę myślałam, że coś powie. Ale tylko odwróciła się i wyszła z kuchni. Zostawiła mnie tam. W samotności. Z pytaniem, które wisiało w powietrzu jak ostrze noża.

Nie możemy jej tego mówić

Noc była duszna. Mimo zamkniętych okien, z zewnątrz dobiegał szum samochodów i szczekanie psa. Leżałam w łóżku, ale nie spałam. Wciąż słyszałam w głowie ten chłodny ton matki: „To nie twoja sprawa”. Jakbym nie była częścią tej rodziny. Po drugiej w nocy usłyszałam cichy trzask drzwi. Ktoś wszedł do kuchni. Podniosłam się z łóżka i ruszyłam po cichu na korytarz. Usiadłam na schodku przy ścianie. Nie widzieli mnie. Ale słyszałam.

– Nie musiałeś tak się zachowywać przy stole.

– Wiem, że powiedziałem dwa słowa za dużo. Emocje wzięły górę. Ona i tak podejrzewa, że coś jest nie tak – powiedział Wiesiek. Jego głos był niższy niż zwykle, przytłumiony, jakby bał się, że ściany mają uszy.

– Nie możemy jej tego mówić – wyszeptała matka. Po co jeszcze ją obarczać tymi problemami.

Zacisnęłam dłonie na kolanach. Serce waliło mi jak oszalałe. Zamarłam. Problemami? Jakimi znów problemami?

Nie wytrzymałam. Zerwałam się i weszłam do kuchni. Oboje zamarli, jakby mnie zobaczyli pierwszy raz w życiu.

– Słyszałam wszystko – powiedziałam drżącym głosem. – Jakie problemy macie? I co przede mną ukrywacie?

Matka usiadła przy stole. Wiesiek wyszedł na balkon bez słowa. W tej kuchni nagle zrobiło się bardzo zimno. I bardzo cicho.

To trudna sytuacja

– Siadaj – powiedziała matka po dłuższej chwili. Nie patrzyła na mnie, tylko w jakiś punkt.

Usiadłam naprzeciwko niej. Milczała, aż w końcu cicho, prawie szeptem zaczęła mówić:

– My, my wpadliśmy w kłopoty finansowe. Wiesiek stracił pracę, ja ledwo wiążę koniec z końcem. I jeszcze ten kredyt do spłaty, który zaciągnęliśmy rok temu.

Zamarłam.

– Nie wiedziałam, że jest aż tak źle. Dlaczego nic nie mówiliście?

Matka spuściła głowę.

– To trudna sytuacja dla nas. Nie chcieliśmy cię tym obarczać.

– Przecież ja też jestem członkiem tej rodziny. Powinnam była o tym wiedzieć. Mam dużo zajęć i nauki w ciągu dnia, ale może udałoby mi się złapać jakąś dorywczą pracę.

– Wolałam, żebyś skupiła się na nauce. Naprawdę chcę, żeby ci się w życiu udało. Wiesz, te słowa Wieśka przy stole, nie bierz ich sobie aż tak do serca. Ma trudny czas, przejmuje się tą całą sytuacją.

– Ale ja naprawdę chcę pomóc.

– Nie myśl teraz o tym. Wszystko się ułoży – powiedziała matka i wyszła do sypialni.

W kuchni zapadła cisza.

Wiem o tym od jakiegoś czasu

Spotkaliśmy się w małej kawiarni przy dworcu. Tome, mój brat przyszedł pierwszy, siedział już z kawą i nerwowo obracał łyżeczkę w filiżance. Gdy mnie zobaczył, wstał od stolika i mocno mnie uściskał. Usiadłam. W milczeniu.

– Co się stało? – zapytał, chociaż chyba już się domyślał.

– Rodzice mają problemy finansowe – powiedziałam tylko. – Wiesiek stracił pracę, u matki też nie najlepiej, jeszcze jakiś kredyt na głowie.

Tomek posmutniał. Patrzył na mnie długo, jakby ważył każde słowo.

– Wiem o tym od jakiegoś czasu.

Zatkało mnie.

– Co?

– Matka mi powiedziała, gdy w jakąś niedzielę wpadłem na herbatę.

– I nic mi nie powiedziałeś?! – łzy stanęły mi w oczach.

– Zakazała mówić ci cokolwiek. Bałem się, że się rozsypiesz. Że zamiast skupić się na studiowaniu, zaczniesz się przejmować całą sytuacją i zawalisz naukę.

Tomek spuścił wzrok.

– Mogłeś mi powiedzieć. Mam żal do siebie, że było im tak trudno, a ja nic nie zrobiłam.

Siedzieliśmy w ciszy. Ja z głową pełną pytań, on – z pełnym żalu spojrzeniem.

Justyna, 23 lata

Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe.

Czytaj także: