„Remont piwnicy u rodziców odsłonił rodzinne tajemnice. Wypłynęły brudne sekrety, które mama ukryła głęboko pod ziemią”

Zapach wilgoci i starego drewna zawsze kojarzył mi się z dzieciństwem. Piwnica w domu rodziców była miejscem, do którego schodziło się tylko po słoiki albo po choinkowe ozdoby. Nigdy nie zadawałam pytań, dlaczego jedno pomieszczenie było zamknięte na klucz. Dopiero kiedy po latach wróciłam tam z własnym synem, zrozumiałam, że niektóre drzwi zamyka się nie przed przeciągiem, ale przed prawdą.

Grunt usunął mi się spod stóp

Dom po rodzicach stał pusty od ponad roku. Mama odeszła wiosną, tata kilka lat wcześniej. Zostałam z nim sama – z budynkiem pełnym wspomnień i obowiązkiem zdecydowania, co dalej. Postanowiłam go wyremontować i sprzedać, choć każdy kąt przypominał mi o czymś, co wolałabym zachować tylko dla siebie.

– Mamo, a tu też będziemy malować? – zapytał mój dziesięcioletni Kuba, zaglądając do piwnicy.

– Najpierw musimy tu posprzątać – odpowiedziałam, próbując brzmieć pewnie. – Tylko niczego nie dotykaj bez pytania.

Schody zaskrzypiały pod naszym ciężarem. Światło żarówki było słabe, a powietrze ciężkie. W rogu stały stare regały z przetworami, skrzynki z narzędziami taty i zakurzony rower. I te drzwi. Drewniane, węższe od pozostałych, z metalową kłódką. Pamiętałam, że jako dziecko kilka razy pytałam mamę, co tam jest.

– Stare rzeczy, których nie potrzebujemy – ucinała temat.

Klucz znalazłam w szufladzie w kuchni, wśród rachunków i przepisów na ciasta. Leżał osobno, jakby celowo oddzielony od reszty.

– Otworzysz? – Kuba patrzył na mnie z mieszaniną ciekawości i ekscytacji.

Przez chwilę się wahałam. Nagle poczułam, że robię coś, czego nie powinnam.

– Tylko na chwilę – powiedziałam cicho.

Kłódka ustąpiła z cichym kliknięciem. Drzwi otworzyły się z oporem, jakby broniły dostępu. W środku było chłodniej. Stała tam stara komoda, dwa kartony i metalowa skrzynka.

– To wszystko? – Kuba wydawał się rozczarowany.

– Na razie tak – odpowiedziałam, choć coś ścisnęło mnie w środku.

Otworzyłam pierwszy karton. W środku były zdjęcia. Dziesiątki fotografii, starannie poukładanych w kopertach. Niektóre znałam – ślub rodziców, moje pierwsze urodziny. Ale między nimi znajdowały się inne. Mama młodsza o kilka lat, stojąca obok nieznanego mi mężczyzny. Uśmiechnięta, swobodna, jakiej nigdy jej nie widziałam.

– To dziadek? – zapytał Kuba.

– Nie – odpowiedziałam zbyt szybko. – Nie wiem, kto to.

Na odwrocie jednego ze zdjęć widniała data sprzed mojego urodzenia i krótki napis: „Zawsze będę czekać. M”. Serce zaczęło mi bić szybciej. Tata miał na imię Andrzej.

– Mamo, a czemu babcia się tak śmieje? – Kuba wskazał na kolejną fotografię. – Nigdy tak nie wyglądała.

Nie umiałam mu odpowiedzieć. Moja mama była ciepła, ale powściągliwa. Na zdjęciach z tego kartonu była kimś innym. Jakby żyła w zupełnie innym świecie. W metalowej skrzynce znalazłam listy przewiązane wstążką. Papier pożółkł, ale pismo było wyraźne. Pierwsze zdanie sprawiło, że musiałam usiąść na zimnej podłodze: „Wiem, że podjęłaś decyzję, ale nie potrafię pogodzić się z tym, że wychowasz nasze dziecko beze mnie”. Nasze dziecko? Poczułam, jak grunt usuwa mi się spod nóg. Data listu była wcześniejsza niż mój akt urodzenia.

– Mamo, dobrze się czujesz? – Kuba uklęknął obok mnie.

– Tak, tylko… kurz mi przeszkadza – skłamałam.

W tamtej chwili po raz pierwszy pomyślałam, że być może całe moje życie opierało się na czymś, o czym nikt nie miał odwagi mi powiedzieć. A piwnica, którą uważałam za zwykłe pomieszczenie na słoiki, stała się miejscem, w którym zaczynała pękać historia mojej rodziny.

Serce waliło mi jak młotem

Kuba wrócił na górę, bo poprosiłam go, żeby zostawił mnie na chwilę samą. Usiadłam na skrzyni i zaczęłam czytać kolejne listy. Każdy był datowany sprzed ponad trzydziestu lat. Podpisane tym samym inicjałem – „M.”. „Nie chcę, żeby nasze dziecko dorastało w kłamstwie. Jeśli kiedyś zapyta, powiedz jej prawdę”. Zatrzymałam się na słowie „jej”. Serce waliło mi tak głośno, że słyszałam je w uszach. Ja byłam jedynaczką. A przynajmniej tak zawsze myślałam.

W kolejnym liście pisał o planach, o małym mieszkaniu, które chciał wynająć, o pracy, którą miał zmienić, żeby „być bliżej”. W każdym zdaniu czuć było nadzieję i rozpacz jednocześnie. Zamknęłam oczy. Tata był człowiekiem spokojnym, odpowiedzialnym. Zawsze powtarzał, że rodzina to najważniejsze, co ma. Nigdy nie dał mi powodu, by wątpić, że jestem jego córką. Ale dlaczego mama ukryła te listy? Dlaczego nie zniszczyła ich, skoro tak bardzo chciała zamknąć przeszłość?

– Mamo? – Kuba zawołał z góry. – Dzwoni ci telefon!

Drgnęłam. Wyszłam z piwnicy z plikiem listów w ręku. Na ekranie widniało imię mojej cioci, młodszej siostry mamy – Haliny.

– Cześć, Justynko – odezwała się. – Jak tam porządki?

Zawahałam się. Przez chwilę chciałam udawać, że wszystko jest w porządku. Ale coś we mnie pękło.

– Ciociu… kim był ktoś o inicjale M.? – zapytałam bez wstępów.

Po drugiej stronie zapadła cisza.

– Skąd to pytanie? – jej głos wyraźnie się zmienił.

– Znalazłam listy. W piwnicy. Do mamy. Pisał o ich dziecku.

Usłyszałam westchnienie.

– Wiedziałam, że kiedyś to wypłynie – powiedziała cicho. – Twoja mama całe życie się tego bała.

– Czego? – mój głos drżał. – Że dowiem się, kim jest mój ojciec?

Znów cisza. Tym razem dłuższa.

– Justynko… Andrzej cię wychował i kochał jak własną córkę. To się nie zmienia.

Te słowa uderzyły mnie mocniej niż jakiekolwiek potwierdzenie.

– Czyli to prawda... – wyszeptałam.

– Twoja mama była bardzo młoda. Zakochała się. Ten mężczyzna wyjechał na kilka miesięcy do pracy. Wtedy poznała Andrzeja. Był stabilny, troskliwy. Kiedy tamten wrócił, było już za późno. Była w ciąży.

Usiadłam ciężko na krześle w kuchni.

– A on? Ten M.?

– Chciał walczyć. Prosił ją, żeby z nim była. Ale twoja mama wybrała inaczej. Uznała, że dla dziecka lepiej będzie mieć spokojny dom niż burzliwą historię.

– A ja? – zapytałam z goryczą. – Nie zasługiwałam na prawdę?

– Ona bała się, że ją znienawidzisz – odpowiedziała ciocia. – I że stracisz szacunek do Andrzeja.

W mojej głowie przewijały się obrazy: tata uczący mnie jeździć na rowerze, tata siedzący przy łóżku, gdy miałam wysoką gorączkę, tata, który płakał po cichu na pogrzebie mamy...

– Czyli on o wszystkim wiedział? – zapytałam wprost.

– Tak – odparła Halina po chwili. – Od początku.

Zrobiło mi się słabo.

– I został?

– Powiedział twojej mamie, że jeśli zdecyduje się na niego, będzie twoim ojcem w każdym znaczeniu tego słowa. I dotrzymał słowa.

Łzy napłynęły mi do oczu. Całe życie uważałam tatę za człowieka zasad, ale teraz zobaczyłam w nim coś więcej – odwagę, na którą nie wiem, czy byłoby mnie stać.

– A ten M.? – zapytałam ciszej.

– Wyjechał. Później próbował jeszcze pisać. Twoja mama przestała odpowiadać. Ostatni raz widziałam go wiele lat temu. Był sam.

Rozłączyłam się i długo siedziałam bez ruchu. Kuba podszedł do mnie niepewnie.

– Mamo, czemu płaczesz?

Przytuliłam go mocno.

– Bo właśnie dowiedziałam się czegoś ważnego o naszej rodzinie – odpowiedziałam.

– Coś złego?

Spojrzałam na niego. Na jego oczy, w których szukałam teraz podobieństwa do siebie, do taty… do kogoś, kogo nigdy nie poznałam.

– Nie wiem jeszcze – przyznałam szczerze. – Ale chyba czas przestać się bać prawdy.

Wiedziałam, że to dopiero początek. Listy były tylko śladem. A ja nagle poczułam potrzebę, by dowiedzieć się, kim był człowiek, który podpisał się jednym inicjałem i przez całe życie czekał.

Odzyskałam kawałek siebie

Przez kilka dni nosiłam listy przy sobie, jakby mogły zniknąć. Czytałam je wieczorami, gdy Kuba już spał. W jednym z ostatnich M. podał adres – niewielkie miasteczko oddalone o dwie godziny drogi od naszego domu. Długo wahałam się, czy tam jechać. Bałam się, że rozbiję sobie w głowie obraz, który budowałam przez lata. Ale jeszcze bardziej bałam się, że jeśli tego nie zrobię, pytania zostaną ze mną na zawsze. Pojechałam sama. Dom pod wskazanym adresem był skromny, z małym ogrodem. Stałam chwilę przed furtką, próbując uspokoić oddech. W końcu zapukałam. Drzwi otworzył starszy mężczyzna o siwych włosach i uważnym spojrzeniu.

– Słucham? – zapytał uprzejmie.

– Nazywam się Justyna M. – powiedziałam, czując, jak głos mi drży. – Szukam pana Marka.

Zamarł. W jego oczach pojawiło się coś, co trudno było pomylić z czymkolwiek innym – nadzieja, która nie miała prawa jeszcze istnieć.

– To ja – odpowiedział cicho. – Kim pani jest?

Wyjęłam z torebki jedno ze zdjęć. Mama stała obok niego, śmiejąc się do obiektywu.

– Jestem córką Elżbiety.

Usiadł ciężko na krześle w przedpokoju.

– Wiedziałem, że kiedyś przyjdziesz – wyszeptał. – Albo raczej… miałem taką nadzieję.

Nie wiedziałam, czy mam być zła, czy wzruszona. Weszłam do środka. Salon był prosty, schludny. Na półce stało kilka książek i stary zegar.

– Dlaczego pan nie walczył? – zapytałam wprost. – Dlaczego pozwolił jej pan odejść?

Spojrzał na mnie długo.

– Walczyłem – odpowiedział spokojnie. – Pisałem, prosiłem. Ale twoja mama podjęła decyzję. A kiedy dowiedziałem się, że wychowuje cię ktoś, kto chce być twoim ojcem… uznałem, że nie mam prawa burzyć waszego świata.

– Wiedział pan, że tata zna prawdę?

– Tak. Spotkaliśmy się raz. Powiedział mi, że jeśli kiedykolwiek spróbuję namieszać, to skrzywdzę ciebie, nie jego. Miał rację.

Poczułam, jak coś we mnie pęka, ale tym razem nie z bólu, tylko z ulgi. Całe życie żyłam w przekonaniu, że zostałam okłamana z egoizmu. A tymczasem wszyscy wokół mnie podejmowali decyzje, myśląc, że mnie chronią.

– Nie przyszedłem na twój ślub – powiedział nagle. – Stałem daleko, pod kościołem. Chciałem tylko zobaczyć, czy jesteś szczęśliwa.

Spojrzałam na niego z niedowierzaniem.

– Był pan tam?

Skinął głową.

– Byłaś piękna. Twoja mama też. A Andrzej… patrzył na ciebie z taką dumą, że zrozumiałem, że zrobiłem dobrze, trzymając się z boku.

Łzy spływały mi po policzkach. Nie czułam gniewu. Czułam żal za straconym czasem, ale też wdzięczność.

– Nie przyjechałam, żeby zmieniać przeszłość – powiedziałam po chwili. – Mam ojca. Wychował mnie i kochał. Tego nikt mu nie odbierze. Ale chciałam pana zobaczyć. Wiedzieć, kim pan jest.

Uśmiechnął się delikatnie.

– A kim jestem?

Zawahałam się.

– Człowiekiem, który oddał coś bardzo ważnego, bo uznał, że tak będzie lepiej dla dziecka.

Wróciłam do domu późnym wieczorem. Kuba wyszedł do mnie.

– I jak? – zapytał bez wstępów.

Usiadłam obok niego.

– Mam dwóch ojców – odpowiedziałam spokojnie. – Jednego, który dał mi życie, i drugiego, który nauczył mnie, jak je przeżyć.

– To chyba dobrze? – uśmiechnął się niepewnie.

– Tak – przytuliłam go. – To bardzo dobrze.

Następnego dnia wróciłam do piwnicy. Spakowałam listy i zdjęcia do jednego pudełka. Nie zamknęłam go już na kłódkę. Postawiłam je na półce w salonie. Nie jako tajemnicę, ale jako część naszej historii. Remont trwał jeszcze kilka tygodni. Dom w końcu sprzedałam, ale nie miałam poczucia, że coś tracę. Przeciwnie – czułam, że odzyskałam kawałek siebie. Tajemnice przestały być ciężarem, a stały się dowodem na to, że miłość bywa skomplikowana, lecz potrafi przybrać różne formy. Dziś wiem, że prawda nie zawsze niszczy. Czasem porządkuje to, co przez lata było poplątane.

Justyna, 38 lat

Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe.

Czytaj także: